![]() |
The Moon, The Earth, The Eagle!! Photo taken by M.Collins while orbiting the Moon |
പിന്നീട് സിദ്ധാന്തത്തില് 'കൊഴുപ്പും കൊളസ്ട്രോളും' കൂടി, അതിന് തിണ്ണവും തിടവും വെച്ചു. ഓഡിയോ കാസറ്റുകള്, ഡി.വി.ഡി കള്, പുസ്തകങ്ങള്, അവയുടെ തര്ജമകള്, പത്രറിപ്പോര്ട്ടുകള് ടി.വി സംവാദങ്ങള് തുടങ്ങി വിവിധ മാര്ഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ തട്ടിപ്പുവാദ വൈറസ് പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടില് അതിന്റെ മൂര്ദ്ധന്യഭാവം ലോകം കണ്ടു. മറ്റെല്ലാ തട്ടിപ്പുവാദങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലെന്നപോലെ ഇന്റര്നെറ്റ് അപ്പോളോ ഹോക്സ് വിവാദത്തിനും പോഷകമായി വര്ത്തിച്ചു. സത്യത്തില് ഞാനിവിടെ ഇതൊക്കെ എഴുതാന് കാരണവും തട്ടിപ്പുവാദക്കാര്ക്ക് ഇങ്ങ് ഈ കൊച്ചുകേരളത്തില് വരെ സൃഷ്ടിക്കാന് സാധിച്ച ചില സംശയചലനങ്ങളാണ്.
കഴിഞ്ഞവര്ഷം എന്റെ സഹപ്രവര്ത്തകനായ ഒരു ഫിസിക്സ് പ്രൊഫസര് ചാന്ദ്രയാത്രയെ കുറിച്ച് പരാമര്ശിച്ചപ്പോള് പറഞ്ഞത്, ''ഏയ് അതൊക്കെ പറ്റിപ്പ് പരിപാടിയാണെന്നാ പറയുന്നെ. ഇന്റര്നെറ്റിലൊക്കെ അതിന്റെ ഡീറ്റെയില്സ് ഉണ്ടെന്ന് പിള്ളേര് പറയുന്നതുകേട്ടു'' എന്നാണ്. വിശദാംശങ്ങള് തനിക്കറിയില്ലെന്ന് സമ്മതിച്ചെങ്കിലും സംശയം മുഖവിലയക്കെടുക്കുന്നുവെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംസാരത്തില് നിന്നും മനസ്സിലായത്.
കേരളത്തില് ഫിസിക്സില് ഗവേഷണബിരുദമുള്ള ഒരു കോളേജധ്യാപകന് വിശദാംശങ്ങള് പരിശോധിക്കാതെ ഒരു തട്ടിപ്പുവാദം അപ്പടി അംഗീകരിക്കുന്നുവെങ്കില് സാധാരണക്കാരെ സംബന്ധിച്ച കാര്യം പറയാനില്ല. ഒരുപക്ഷെ അത്ര വിശദമായി പഠിക്കാനുള്ള സമയം അദ്ദേഹത്തിന് കിട്ടിയിട്ടുണ്ടാവില്ല. ഇതൊക്കെ തന്നെയാണ് മിക്കവരുടേയും പ്രശ്നം. ഊഹങ്ങളും കെട്ടുകഥകളമൊന്നും സ്ഥിരീകരിക്കാന് പലരും മെനക്കെടാറില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഹോക്സ് സിദ്ധാന്തങ്ങള്ക്ക് എളുപ്പം പ്രചാരം കിട്ടും. അതില് തന്നെ ഒട്ടുമുക്കാല് പേരും കൗതുകം കൊണ്ട് അടുത്തുകൂടുന്ന അര്ദ്ധവിശ്വാസികളായിരിക്കും.
കുട്ടികള്ക്ക് മധുരംപോലെയാണ് ജനങ്ങള്ക്ക് വിവാദങ്ങളും തട്ടിപ്പുവാദങ്ങളുമൊക്കെ. ശാസ്ത്രനേട്ടങ്ങളുടെ വിലയിടിച്ചു കാണിക്കുക, അതിനെ ചെറുതാക്കി സംശയം പ്രകടപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ നിലപാടുകള്ക്ക് പിന്തിരിപ്പന് സമൂഹങ്ങളില് മോശമല്ലാത്ത പ്രതിനിധ്യമുണ്ടാകും. ഒരു ബുദ്ധിരാക്ഷസാനാണ് താനെന്ന് സ്വയം നിരൂപിച്ച് നടക്കുന്നവരും ഇക്കാര്യത്തില് ചരിത്രം കുറിക്കും. തനിക്കായിട്ട് അങ്ങനൊരു സംശയം തോന്നാതിരുന്നാല് നാണക്കേടല്ലേ എന്നവര് അറിയാതെ ചിന്തിച്ചുപോകുന്നു. ശരിയാകട്ടെ തെറ്റാകട്ടെ എന്തായാലും സംശയം പ്രകടിപ്പിക്കുക തന്നെ- എന്ന നിര്മലമായ തീരുമാനവുമായി അവര് സുഹൃദ്സദസ്സുകളിലേക്ക് പരന്നൊഴുകുന്നതോടെ ഹോക്സ് സിദ്ധാന്തത്തിന് കയ്യുകാലും മുളയ്ക്കുകയായി.
അതേസമയം, ഇതില് തന്നെ ഒരു ചെറിയ ന്യൂനപക്ഷമാകട്ട, അവര് പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളില് ആത്മാര്ത്ഥമായി വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ്. കേരളത്തില് അത്തരക്കാരെ ഏറെ കണ്ടിട്ടില്ല. ഇവിടെ പൊതുവെ സംശയാലുക്കളാണ് കൂടുതല്. നാസ പുറത്തുവിട്ടെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഏതെങ്കിലും ചിത്രവുമെടുത്ത് 'ഭൂതകണ്ണാടി'യിലെ വിദ്യാധരനെ പോലെ ചില യമണ്ടന് ചോദ്യങ്ങള് ചോദിച്ച് നമ്മെ ആകാംക്ഷാഭരിതരാക്കുമെന്നല്ലാതെ ഒന്നും തറപ്പിച്ച് പറയാനുള്ള ത്രാണി ഈ ജനവിഭാഗത്തിനില്ല.
മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനില് പോയിട്ടില്ല-എന്ന് ചങ്കുറപ്പോടെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നവരെ കേരളത്തില് അധികം കാണാനില്ലെങ്കിലും സംശയവൈറസ് ബോധപൂര്വം പരത്തി ശാസ്ത്രനേട്ടങ്ങളെ അധിക്ഷേപിക്കാന് വ്യഗ്രതയുള്ളവര് നിരവധിയുണ്ട്. കന്യക ഗര്ഭം ധരിച്ച് പ്രസവിച്ചെന്നും കല്ല് എഴുന്നേറ്റ് ഓടിയെന്നും വലിയ പ്രയാസമില്ലാതെ വെട്ടിവിഴുങ്ങുന്നവരാണ് ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങളുടെ മുന്നില് വെച്ച് നടന്ന ഒരു ചരിത്ര സംഭവം തട്ടിപ്പായിരുന്നുവെന്ന് വാദിക്കുന്നത്!
യൂറോപ്പിന്റെ മതേതരസ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെയാണ് അപ്പോളോ ഹോക്സിന് അവിടെ വലിയ പ്രചാരമില്ല. എന്നാല് ബ്രിട്ടണെ പോലെ ചില അപവാദങ്ങള് അവിടെയുമുണ്ട്. 2000-2010 കാലയളവില് അമേരിക്കയിലും ഇസ്ളാമികലോകത്തും തട്ടിപ്പുവാദത്തിന് സ്വീകാര്യത വര്ദ്ധിക്കുകയായിരുന്നു. അമേരിക്കയില് ശാസ്ത്രവിരുദ്ധ-സൃഷ്ടിവാദ ലോബി പ്രചാരകരായെങ്കില് ഇസ്ളാമികലോകത്ത് അതൊരു അമേരിക്കന് വിരുദ്ധപ്രചരണമായി രൂപംപ്രാപിച്ചു. സാക്ഷ്യപത്രമെന്ന നിലയില് വിരമിച്ചതോ ഔദ്യോഗികജീവിതത്തില് പരാജയപ്പെട്ടവരോ ആയ ചില സാങ്കേതികവിദഗ്ധരേയും അവര് തപ്പിപ്പിടിച്ചെടുത്തു.
ഫിഡല് കാസ്ട്രോയുടെ ക്യൂബയ്ക്ക് രാഷ്ട്രീയപരമായി അമേരിക്കയുടെ ഈ നേട്ടം അംഗീകരിക്കാന് എക്കാലത്തും വൈമനസ്യമുണ്ടായിരുന്നു. ക്യൂബന് സ്ക്കൂളുകളില് 'അമേരിക്കക്കാര് ചന്ദ്രനില് പോയെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു' എന്ന നിലയ്ക്കാണ് അദ്ധ്യാപകര് കാര്യങ്ങള് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ക്യൂബന് അധ്യാപകര് രാജ്യത്തിന് പുറത്ത് പഠിപ്പിക്കാന് പോകുമ്പോഴും ഇതേ നിലപാട് സ്വീകരിച്ചതായി കാണുന്നുണ്ട്.
2009 ല് ബ്രിട്ടീഷ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ടെക്നോളജി മാഗസിന് (British Technology Magazine)നടത്തിയ സര്വെയില് പങ്കെടുത്ത 25% പേര് മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരാണെന്ന് കാണുന്നു. 18-25 നും മധ്യേയുള്ള അമേരിക്കന് ചെറുപ്പാക്കാരില് 25% ഇതേ സംശയം വെച്ചുപുലര്ത്തുന്നവരാണത്രെ. 1969-72 കാലഘട്ടത്തില് അപ്പോളോ ദൗത്യം നേരിട്ട് വീക്ഷിച്ച ഉയര്ന്ന പ്രായക്കാരില് ഈ സംശയം തീരെ കുറവാണെന്നാണ് സര്വെകള് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നത്.
2000 ല് റഷ്യന് പബ്ളിക് ഒപ്പീനിയന് ഫണ്ട് (Russian Public Opinion Fund)എന്ന സ്ഥാപനം നടത്തിയ സര്വെയില് പങ്കെടുത്ത 28 % ശതമാനം പേരാണ് ചാന്ദ്രയാത്രയില് സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചത്! യാതൊരു സംശയവുമില്ലാത്ത ബാക്കി വരുന്ന 72% മണ്ടന്മാരെക്കുറിച്ച് ഓന്നോര്ത്തുനോക്കിക്കേ! സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടത്തില് അമേരിക്കക്കാര്ക്കുണ്ടായിരുന്ന സംശയം പോലും അന്ന് റഷ്യക്കാര്ക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നോര്ക്കണം. ശീതയുദ്ധക്കാലത്ത് ചാന്ദ്രയാത്ര തട്ടിപ്പാണെന്ന് തെളിയിക്കാന് സോവിയറ്റ് യൂണിയന് കഴിഞ്ഞിരുന്നെങ്കില് അവര്ക്ക് ലഭിക്കുമായിരുന്ന ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്ന മുന്തൂക്കം സങ്കല്പ്പിക്കാവുന്നതിലും വലുതാണ്. അമേരിക്ക ഒരുപക്ഷെ അത്തരമൊരു ആഘാതത്തില് നിന്ന് ഒരിക്കലും കരകയറുക പോലുമുണ്ടാവുകയില്ലായിരുന്നു.
ചന്ദ്രനിലിറങ്ങുന്നതിന് കുറഞ്ഞത് 10 വര്ഷമെങ്കിലും മുമ്പ് അതിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകള് അമേരിക്ക തുടങ്ങിയിരുന്നു. എത്രയെത്രെ വിക്ഷേപണങ്ങള്...പടിപടിയായുള്ള വിജയങ്ങള്, തിരിച്ചടികള്, ജീവാപായങ്ങള്....! അതിന്റെ ഓരോ വിശദാംശവും സദാ സസൂക്ഷ്മം വീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സോവിയറ്റ് യൂണിയന് എത്ര മണ്ടശിരോമണികള്!!!
അമേരിക്ക പട്ടിണി കിടക്കുകയായിരുന്ന സോവിയറ്റ് യൂണിയന് ആയിരക്കണക്കിന് ടണ് ധാന്യശേഖരവും ജീവകാരുണ്യ സഹായവും (grain shipments as humanitarian aid)നല്കിയതിനാലാണ് അവര് ഈ തട്ടിപ്പ് പുറത്ത് പറയാതിരുന്നതെന്നാണ് റാല്ഫ് റെനെയുടെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ഹോക്സ് ഫലിതം. മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടതിന് തൊട്ടടുത്ത ദിവസങ്ങളിലാണത്രെ ഈ സഹായവുമായി ഒരു കൂറ്റന് കപ്പല് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചത്. എന്നിട്ട് ആ സഹായത്തിന്റെ രേഖകളോ തെളിവുകളോ കപ്പലോ എവിടെയെങ്കിലും ലഭ്യമാണോ? ഇല്ലെന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടത് സോവിയറ്റ് യൂണിയനല്ലേ?! ദൈവമില്ലെന്ന് നിരീശ്വരവാദികള് തെളിയിക്കണമെന്ന മതശാഠ്യത്തിന് സമാനമാണിത്.
എന്നിട്ടെന്താണ് സംഭവിച്ചത്? പണവും ധാന്യവും കൈപ്പറ്റി ശത്രുവിനെ രക്ഷിച്ചശേഷം സോവിയറ്റ് യൂണിയന് പഴയ പണി തുടര്ന്നു. എന്താണത്? ചാന്ദ്രയാത്ര തട്ടിപ്പാണെന്ന് അമേരക്ക പറഞ്ഞതുതന്നെ ഒരു 'തട്ടിപ്പാ'യിരിക്കുമോ എന്ന് സംശയിച്ച് സ്വന്തംനിലയില് ചാന്ദ്രദൗത്യവുമായി അവര് മുന്നോട്ടുപോയി! അതിനായി 1972 വരെ കൂറ്റന് റോക്കറ്റുകളൊക്കെ ഉണ്ടാക്കി പരീക്ഷിച്ച് പൊട്ടിത്തെറിപ്പിച്ചു കളഞ്ഞു! പിന്നെന്തോ മടുത്തിട്ടാകണം ആ പണി എന്നെന്നേക്കുമായി വേണ്ടെന്നു വെച്ചു! ഇന്ന് പഴയ സോവിയറ്റ് യൂണിയന് തന്നെ പതിനഞ്ചായി വിഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവിടങ്ങളിലെ സര്ക്കാരുകള് മാറിമറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്നിട്ടും അവര് ആ 'രഹസ്യം' പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല...റെനെയുടെ കല്പ്പനകള് തിളച്ചുതൂവുന്നത് അങ്ങനെയാണ്. എന്തായാലും ഈ റഷ്യക്കാരെ സമ്മതിക്കണം!
പക്ഷെ അതൊക്കെ പഴയ കാലം. ഇന്നത്തെ ചെറുപ്പക്കാരെ അതുപോലെ പറ്റിക്കാനാവില്ല! അവര്ക്ക് ശാസ്ത്രബോധം കൂടിവരികയല്ലേ! തട്ടിപ്പുവാദക്കാര് ഒന്നുരണ്ടു പടമോ ചീട്ടോ കാണിക്കുമ്പാഴേക്കും സംശയംകൊണ്ട് വീര്പ്പുമുട്ടി അവര് മോഹലസ്യപ്പെടുന്നുവെങ്കില് അവരെ മാത്രം കുറ്റം പറഞ്ഞിട്ട് കാര്യമില്ല. അത്രയ്ക്ക് ആസൂത്രതമായാണ് ഇത്തരം സിദ്ധാന്തങ്ങള് പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. പൊതുവെ അപ്പോളോ ദൗത്യത്തിന് സാക്ഷികളാവാന് കഴിയാതിരുന്നവരുടെ ഇടയിലാണ് തട്ടിപ്പുസിദ്ധാന്തത്തിന് വേരോട്ടം കൂടുതല്, വിശേഷിച്ചും 1969 ന് ശേഷം ജനിച്ചവരുടെ ഇടയില്.
തട്ടിപ്പുസിദ്ധാന്തം വരുന്നതിനെ വളരെ മുമ്പേ ചാന്ദ്രയാത്രയെ പറ്റി സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ച ഒരു വലിയ ജനവിഭാഗത്തെ കുറിച്ച് പരാമര്ശിക്കാതിരിക്കാനാവില്ല. സാങ്കേതിക വൈദഗ്ധ്യമോ വിദ്യാഭ്യാസമികവോ അവകാശപ്പെടാനില്ലാത്ത വെറും സാധാരണക്കാരായിരുന്നു അവരിലേറെയും. ആരെന്നല്ലേ? ലോകമെമ്പാടുമുള്ള തീവ്രമതവിശ്വാസികള്. ''ഏയ് അങ്ങനെയൊന്നും സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടാവില്ല'' എന്ന് സ്വയം ആശ്വസിപ്പിക്കുകയും നാട്ടിലിറങ്ങി പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തവരാണവര്. ഇങ്ങ് കൊച്ചുകേരളത്തിലും ചാന്ദ്രയാത്ര അസാധ്യമാണെന്ന് വാദിച്ചു നടന്ന നിരവധി മതാന്ധരുണ്ടായിരുന്നു. ഒരുപക്ഷെ അവരാരും അപ്പോളോ ഹോക്സിനെ പറ്റി കേട്ടിട്ടുകൂടിയുണ്ടാവില്ല. ചന്ദ്രനില് മനുഷ്യന് ചെന്നിറങ്ങുന്നതോടെ മതസാഹിത്യത്തിന്റെ വെടി തീരുമെന്നാണവര് ഭയന്നത്. ചന്ദ്രനെ ദേവനായി കണ്ടവര്ക്കും മതചിഹ്നമാക്കിയവര്ക്കുമൊന്നും ഈ 'അതിക്രമം' തീരെ രുചിച്ചില്ല.
അമേരിക്ക തുടരെ 7 പ്രാവശ്യം ആ 'അതിക്രമം'ആവര്ത്തിച്ചതോടെ അവരില് പലരും ഗത്യന്തരമില്ലാതെ പിന്വാങ്ങി. 'വ്യാഖ്യാനഫാക്ടറി' ഓവര്ടൈം പ്രവര്ത്തിപ്പിച്ച് ചാന്ദ്രയാത്ര സാങ്കേതികതയും മതസാഹിത്യത്തിന്റെ ജ്ഞാനപരിധിക്കുള്ളിലാക്കി ചില മിത-മതവാദികള് തടതപ്പി. 'ഒക്കെ ഗ്രന്ഥത്തിലുള്ളതാണ്' എന്ന മട്ടില് മുഖ്യധാരാമതങ്ങള് ചുവടുമാറ്റി ചവിട്ടിയതോടെ വിശ്വസികളുടെ പൊതുവെയുണ്ടായിരുന്ന അമ്പരപ്പ് മാറിക്കിട്ടി. എങ്കിലും ഇന്നും ഒരു ന്യൂനപക്ഷം മതപരമായ കാരണത്താല് മാത്രം അത് വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. അവരൊന്നും തട്ടിപ്പുസിദ്ധാന്തത്തെ കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുള്ളവരാകണമെന്നില്ല.
അതേസമയം മതപരമായ കാരണങ്ങളല്ലാതെ മനുഷ്യന്റെ ചാന്ദ്രയാത്രയെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിവുപോലുമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്ന ജനകോടികളും ഇന്നും ഈ ലോകത്തുണ്ട്. വിശേഷിച്ചും ആഫ്രിക്കയിലേയും ഏഷ്യയിലേയും പട്ടിണിരാജ്യങ്ങളില്. അവരതൊന്നും കേട്ടിട്ടുകൂടിയില്ല, പിന്നയല്ലേ സംശയിക്കാന്!
ഏതു കാര്യത്തിലും ഉണ്ടാകുന്ന ഒരു വികടവാദമായി ഇതൊക്കെ നിലകൊണ്ടും എന്നല്ലാതെ നമുക്കിതിനെ ഒരു തട്ടിപ്പുസിദ്ധാന്തമായി കാണാനാവില്ല. പിന്നീടിങ്ങോട്ടും ഒറ്റപ്പെട്ട ചില മുറുമുറുപ്പുകള് ചില കോണുകളില് നിന്നും ഉണ്ടായി. എങ്കിലും മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയെന്നത് ഒരു ശാസ്ത്രവസ്തുതയായി ലോകമെമ്പാടും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. പാഠപുസ്തകത്താളുകളിലേക്ക് ആംസ്ട്രോങും കൂട്ടുകാരും വീരജേതാക്കളെപ്പോലെ നടന്നുകയറി.
മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയെന്ന് വിശ്വസിക്കാന് മനസ്സില്ലെന്ന് അമേരിക്കയിലെ 'പരന്നഭൂമി'വാദക്കാര്(Flat Earth Society) പരസ്യമായി പ്രസ്താവിക്കുകയുണ്ടായി. ഒരുപക്ഷെ അവരായിരിക്കണം ആദ്യത്തെ ഹോക്സ് സിദ്ധാന്തക്കാര്! 'ഫ്ളാറ്റ് എര്ത്ത് സൊസൈറ്റി'എന്നാല് ഭൂമി പരന്നതാണെന്ന് ഇപ്പോഴും വിശ്വസിക്കുന്നവരുടെ സംഘടനതന്നെ! വാള്ട്ട് ഡിസ്നിയുടെ സഹായത്തോടെ ഹോളിവുഡും നാസയും ചേര്ന്നൊപ്പിച്ച പണിയാണതെന്നായിരുന്നു അവരുടെ ആരോപണം. അതിനായി തിരക്കഥ തയ്യാറാക്കിയാതാകട്ടെ വിശ്രുത ശാസ്ത്ര രചയിതാവായ ആര്തര്.സി ക്ളാര്ക്കും, സംവിധായകന് സ്റ്റാന്ലി കുബ്രിക്കും!! ഭൂമി പരന്നതാണെന്ന ബോധ്യം ഇത്തരം കഥകള് കൂടുതല് പരത്തിയടിക്കാന് അവരെ സഹായിച്ചെങ്കിലും അതൊനൊപ്പം ഉരുളാന് ജനം തയ്യാറായില്ല.
![]() |
Bill Kaising |
കെയ്സിംഗിന്റെ കാലഘട്ടത്തില് മനുഷ്യനെ ചന്ദ്രനിലിറക്കാന് ഉദ്ദശിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അപ്പോളോ ദൗത്യം തുടങ്ങിയിട്ടുപോലുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോളോ ദൗത്യത്തിന്റെ നിര്മ്മാണരഹസ്യങ്ങളൊന്നും നിര്മ്മാണകമ്പനികള്ക്ക് അറിയാനാവാത്തവിധം ജോലികള് ബുദ്ധിപൂര്വം വ്യത്യസ്ത സ്വകാര്യകമ്പനികള്ക്കായി വീതിച്ച് നല്കുകയായിരുന്നു നാസ. തങ്ങള് ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭാഗം ഏത് വാഹനത്തിന്റെയാണെന്ന് അറിയുവാന് ഒരു കമ്പനിക്കും കഴിയുമായിരുന്നില്ല. രാജ്യരക്ഷാതാല്പര്യം മുന്നിറുത്തിയും സോവിയറ്റ് ഏജന്സിയായിരുന്ന കെ.ജി.ബി യുടെ ചാരവലയില് പെടാതിരിക്കാനുമാണ് ഇത്രയധികം രഹസ്യസ്വഭാവത്തില് അപ്പോളോ ദൗത്യവുമായി അമേരിക്കന് സര്ക്കാര് മുന്നോട്ടുപോയത്. രാജ്യരക്ഷ സംബന്ധിച്ച് കാര്യങ്ങളില് അമേരിക്കയുടെ നിലപാട് ഇന്നും ഇങ്ങനെതന്നെ.
2011 ജൂണില് ബിന് ലാദനെ വധിക്കാനുള്ള ദൗത്യത്തില് പങ്കെടുക്കവെ തകരാറ് സംഭവിച്ച ലോകം ഇന്നുവരെ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അത്യാധുനിക ഹൈലികോപ്റ്ററുകളിലൊന്ന് അപ്പാടെ കത്തിച്ചു കളയാനാണ് അമേരിക്ക ശ്രമിച്ചത്. അതിന്റെ നിര്മ്മാണരഹസ്യം ആരുമറിയാതിരിക്കാന് റിപ്പയര് ചെയ്യാനൊന്നും ശ്രമിക്കാതെ ഹോലികോപ്റ്റര് നശിപ്പിക്കാനാണ് യു.എസ് സീ മെറീനുകള്ക്ക് നിര്ദ്ദേശം നല്കിയത്. കോടികള് നഷ്ടപ്പെടുന്നതിലല്ല, 'രഹസ്യം' ചോരുന്നതിലായിരുന്നു അവര്ക്ക് ആശങ്ക. പക്ഷെ അവര്ക്കതില് പൂര്ണ്ണമായും വിജയിക്കാനായില്ല. അപകടസ്ഥലത്തുചെന്ന് പ്രസ്തുത ഹൈലികോപ്റ്ററിന്റെ ഫോട്ടോയെടുക്കാന് അമേരിക്ക ചൈനയെ അനുവദിച്ചുവന്ന വാര്ത്ത അമേരിക്ക-പാക് ബന്ധത്തില് അസ്വാരസ്യങ്ങള് സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നുവെന്നതോര്ക്കുക.
അമേരിക്ക വിയറ്റ്നാമിനെതിരെ യുദ്ധം നടത്തുന്നതിലുളള പ്രതിഷേധം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് തനിക്ക് അപ്പോളോ ഹോക്സ് സിദ്ധാന്തത്തിന് രൂപംകൊടുക്കാനുള്ള ആശയം മനസ്സിലുദിച്ചതെന്ന് കെയ്സിംഗ് തുറന്നുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. വിയറ്റ്നാം യുദ്ധത്തില് പങ്കെടുത്ത ജോണ് ഗ്രാന്റ് എന്ന ചെറുപ്പക്കാരനായിരുന്നുവത്രെ ഇതിന്റെ പ്രേരണ. സാധുവായ ഒരു കാരണവുമില്ലാതെ അമേരിക്ക വിയറ്റ്നാം ജനതയെ കൊല്ലാക്കൊല ചെയ്യുകയാണെന്നും അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലോകത്തിന് മുമ്പില് അമേരിക്കന് സര്ക്കാരിനെ കരി വാരിത്തേക്കാനായി എന്തെങ്കിലും വിളിച്ചുപറയണമെന്നും മയക്കുമരുന്ന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ശീലക്കാരനായിരുന്ന ജോണ് ഗ്രാന്റ് കെയ്സിംഗിനോട് നിര്ദ്ദേശിച്ചുവത്രെ. 'മനുഷ്യന് ഒരിക്കലും ചന്ദ്രനില് പോയിട്ടില്ല' എന്ന പ്രഖ്യാപനം തന്നെ ആയാല് കുഴപ്പമുണ്ടോ എന്നും ഗ്രാന്റ് തന്നോട് ആരാഞ്ഞുവെന്ന് കെയ്സിംഗ് തന്നെ പറയുന്നുണ്ട്:
'What motivated me to spill the beans was a young man from the Vietnam wars by the name of John Grant. He said that he was sent to Vietnam to kill people with no good reason and he also got a heroin habit, and he says, 'Bill,' he says, 'what I want you to do is blow the whistle on this rotten, corrupt government.' He says, 'Why don't you say something outrageous, like, we never went to the moon?' So I attribute my interest in this project to John Grant'(http://www.nardwuar.com/vs/bill kaysing/index.html)'
1963 ലാണ് കെയ്സിംഗ് റോക്കറ്റ്ഡൈന് വിടുന്നത്. അതിനുശേഷം നാല് വര്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞാണ് (1967, ഫെബ്രുവരി 21) അപ്പോളാ സീരിസിലെ ആദ്യ വാഹനമായ മനുഷ്യര് കയറാത്ത അപ്പോളോ-1 വിക്ഷേപിക്കുന്നത്. വിവാദത്തിന്റെ കുലപതിയായി പലരും വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന കെയ്സിങിന്റെ 'We never Went to the Moon: America's Thirty Billion dollar swindle' എന്ന പുസ്തകം 1974 ലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ചന്ദ്രന്റെ ആകാശത്ത് നക്ഷത്രങ്ങളെ കാണാത്തതെന്തേ? തുടങ്ങിയ ചില നിരുദ്രപകരമായ സംശയങ്ങളുടെ ബലത്തിലാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ 'ഹോക്സ് തിസീസ്' തയ്യാറാക്കിയത്. ചാന്ദ്രനില് മനുഷ്യന് കാലുകുത്താന് വെറും 0.017% സാധ്യതയേ ഉള്ളുവെന്നായിരുന്നു കെയ്സിങ് ആ പുസ്തകത്തില് ഉന്നയിച്ച വാദം. ഈ കണക്കിന്റെ ആധികാരികത ഇന്നുവരെ ലോകത്തെ ബോധ്യപ്പെടുത്താന് അദ്ദേഹത്തിനായിട്ടില്ല. ഒരുപക്ഷെ അത് കൃത്യമായറിയുന്ന ഏക വ്യക്തി അദ്ദേഹം മാത്രമായിരിക്കും!(ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങള് പിന്നീട് ചര്ച്ചചെയ്യാം). ചാന്ദ്രയാത്രയുടെ വിജയോന്മാദത്തില് മതിമറന്നിരുന്ന അമേരിക്കന് ജനതയില് യാതൊരു പ്രഭാവമുണ്ടാക്കാന് ആ പുസ്തകത്തിനായില്ലെന്നത് പ്രത്യേകം എടുത്തുപറയേണ്ടതുണ്ട്. സോവിയറ്റ് പ്രധാനമന്ത്രി അക്സി കൊസിഗിന് ഉള്പ്പെടെ 73 രാജ്യത്തലവന്മാര് നേരിട്ടുതന്നെ പ്രസിഡന്റ് റിച്ചാഡ് നിക്സനെ ചാന്ദ്രനേട്ടത്തില് അഭിനന്ദിച്ച സാഹചര്യത്തില് ഇത്തരം ഒറ്റപ്പെട്ട ശബ്ദങ്ങള് സ്വാഭാവികമായും അത്ലാന്റിക്കിന്റെ ഇരുകരകളിലും അവഗണിക്കപ്പെട്ടു.
1978 ല് അമേരിക്കന് സംവിധായകനും എഴുത്തുകാരനുമായ പീറ്റര് ഹ്യാമസിന്റെ കാപ്രികോണ്-1 (Capricon-1 directed by Peter Hyamas)-എന്നൊരു ചലച്ചിത്രം പുറത്തുവന്നു. ചൊവ്വയാത്ര സര്ക്കാര് നേതൃത്വത്തില് ചൊവ്വയിലേക്കെന്ന വ്യാജേന ഒരു ആകാശയാത്ര നടത്തി അമേരിക്കന് സമൂഹത്തെ വഞ്ചിക്കുന്നതായിരുന്നു കാപ്രിക്കോണ്-1 ന്റെ ഇതിവൃത്തം. ചിത്രം ജനമാസ്വദിച്ചെങ്കിലും ചാന്ദ്രയാത്ര തട്ടിപ്പാണെന്ന വാദമൊന്നും അന്നുയര്ന്നിരുന്നില്ല. ഇന്ന് തട്ടിപ്പുവാദക്കാര് വേണ്ടത്ര അവബോധമില്ലാത്തവരെ കബളിപ്പിക്കാനായി പറയുന്നത് നാസ ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഇതിവൃത്തം അപ്പാടെ പകര്ത്തിയെന്നാണ്! 1969-72 കാലത്ത് നടന്നത് ചാന്ദ്രയാത്രയില് 1978 ല് പുറത്തിറക്കിയ ചിത്രം പ്രേരകമായെന്ന വാദം ഒരു നിമിഷംപോലും നിലനില്ക്കില്ലെന്ന് എല്ലാവര്ക്കുമറിയാം. പക്ഷെ എല്ലാംകൂടി അവതരിപ്പിക്കുന്ന കൂട്ടത്തില് ഇതുമവര് തട്ടിവിടും. വര്ഷവും തീയതിയുമൊക്കെ എത്രപേര് ശ്രദ്ധിക്കും?! ചാന്ദ്രയാത്രയിലെ രംഗങ്ങള്ക്കും അപ്പോളോയാത്രികരുടെ വേഷവിധാനത്തിനും സാദൃശ്യമുള്ള കാര്യങ്ങള് കാപ്രിക്കോണ്-1 ല് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതില് നിന്നും സിനിമ നിര്മ്മിതാക്കള് ചാന്ദ്രയാത്ര സംബ്നധിച്ച വിശദാംശങ്ങള് അനുകരിച്ചെന്നല്ലേ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. നേരെ തിരിച്ചാണ് പലരും മനസ്സിലാക്കുന്നതില് അത്ഭുതം കൂറേണ്ടതില്ല. മനസ്സിലാക്കാന് താല്പര്യമുള്ള കാര്യങ്ങള് മാത്രമല്ലേ നാം മനസ്സിലാക്കുകയുള്ളു!
ചാന്ദ്രയാത്ര സംബന്ധിച്ച ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോകളും ചിത്രീകരിച്ച ഒരു രഹസ്യസ്റ്റുഡിയോ സംബന്ധിച്ച് ഹോക്സ് പുരാണത്തില് നിറയെ പരമര്ശമുണ്ട്. മതപുരാണത്തില് 'ഇന്ദ്രസദസ്സ്' എന്നൊക്കെ പറയുന്നതുപോലെ ഏതോ സ്ഥലമാണിത്! അവിടെയാകാം-ഇവിടെയാകാം, അതിന് സമാനമാണ്-ഇതിന് സമാനമാണ് എന്നൊക്കെ ഊഹിച്ച് പറയുന്നതല്ലാതെ ഭൂമിയില് കൃത്യമായും എവിടെ വെച്ചാണത് ചിത്രീകരണം നടന്നതെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കാന് ഹോക്സ് സാഹിത്യകാരന്മാര് ഇതുവരെ തയ്യാറായിട്ടില്ല. ഏതെങ്കിലും സ്ഥലം ചൂണ്ടികകാട്ടിയാല് പിന്നീടത് തിരുത്തേണ്ടി വന്നാലോ! ഇതു സംബന്ധിച്ച 'തെളിവി'ന്റെ കാര്യം പ്രത്യേകിച്ച് പറയേണ്ടതുമില്ല. 'ഞങ്ങള് സ്റ്റുഡിയോയുടെ കാര്യം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു, സംശയമുള്ളവര് തെളിവ് കൊണ്ടുവരൂ' എന്ന ഉദാര നിലപാടിലാണവര്.
അപ്പോളോ സഞ്ചാരികള് ചാന്ദ്രയാത്ര അനുകരിച്ച് (mocking)പരിശീലനം നടത്തുന്ന നിരവധി ചിത്രങ്ങള് നാസ തന്നെ പുറത്തുവിട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിന് സമാനമായി 'എതെങ്കിലും'സാഹചര്യത്തിലായിരിക്കും യാത്രയ്ക്ക് ശേഷം പുറത്തുവന്ന ചിത്രങ്ങളും വിഡിയോകളും ചിത്രീകരിച്ചതെന്ന എളുപ്പവാദം ഉയര്ത്തുമെങ്കിലും പരിശീലനചിത്രങ്ങളും അസ്സല് യാത്രാചിത്രങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അമ്പരപ്പിക്കുന്ന വ്യത്യാസത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചാല് ഹോക്സ് സാഹിതീകാരന്മാര്ക്ക് മിണ്ടാട്ടമില്ല. 'ഫോട്ടോഷോപ്പ്' (Photoshop)സാങ്കേതികതയിലൂടെയാണ് ഈ മാറ്റങ്ങള് വരുത്തിയതെന്ന് ചിലര് മിടുക്കന്മാര് ആദ്യഘട്ടങ്ങളില് കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും 1969 ല് ഫോട്ടോയും ഷോപ്പുമുണ്ടെന്നല്ലാതെ ഫോട്ടോഷോപ്പുണ്ടായിരുന്നോ എന്ന് സംശയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഹോക്സര്മാര് കേരളത്തില് പോലും വളര്ന്നുവരാന് തുടങ്ങി.
ഹോക്സ് സാഹിത്യചരിത്രത്തിലേക്ക് തിരികെവരാം. ഒറിഗോണ് സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയില് നിന്നും ന്യൂക്ളിയര് എഞ്ചിനീയറിംഗില് ബിരുദം നേടിയ വില്യം എല്. ബ്രയാന് (William L Brian) 'Moongate: Supressed findings of the US Space programme, The NASA cover up' എന്ന പേരില് ഒരു ഗ്രന്ഥം 1982 ല് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനില് ഇറങ്ങിയിട്ടില്ല എന്നു പറയാന് ഈ എഞ്ചിനിയര് ധൈര്യം കാട്ടിയെന്നായിരുന്നു മലയാളത്തിലെ ഒരു ഹോക്സ് കൃതി പച്ചയായി വാദിച്ചത് (മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയിട്ടില്ല: അമേരിക്ക ലോകത്തെ വഞ്ചിച്ചതെങ്ങനെ?', (2004) പ്രശാന്ത് ചിറക്കര, സുജിലി പബ്ളിക്കേഷന്സ്, കൊല്ലം, പേജ്-16). പില്ക്കാലത്ത് റാല്ഫ് റെനെയ്ക്കും കൂട്ടര്ക്കും പിന്തുടരാനുള്ള പാത വെട്ടിത്തെളിച്ചത് ബ്രയാനാണെന്നും പുസ്തകം അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ട്.
വാസ്തവത്തില് മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനില് ഇറങ്ങിയെന്ന അസന്നിഗ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന കൃതിയാണ് ബ്രയാന്റെ 'Moongate'. ചന്ദ്രനില് ചെന്നിറങ്ങിയ ശേഷം അപ്പോളോ സഞ്ചാരികള് കണ്ടെത്തിയ വിലപ്പെട്ട വിവരങ്ങള് പലതും ലോകത്തിന് മുമ്പാകെ പരസ്യപ്പെടുത്താന് അമേരിക്ക വിസമ്മതിച്ചുവെന്ന പരാതിയാണ് ബ്രായന് പ്രധാനമായും ഈ ഗ്രന്ഥത്തില് ഉന്നയിക്കുന്നത്. നിരവധി നിര്ണ്ണായക വിവരങ്ങള് ഇന്നും പുറംലോകമറിഞ്ഞിട്ടില്ല. അമേരിക്കന് സൈന്യവും നാസയും റഷ്യന് സ്പേസ് ഏജന്സിയും ഇക്കാര്യത്തില് ഒത്തുകളിച്ചിട്ടുണ്ട്. നാസ അമേരിക്കയിലെ ജനയത്തസര്ക്കാരിന്റെ ഭാഗമല്ല മറിച്ച് അമേരിക്കന് സൈന്യത്തിന്റെ മുഖംമൂടിയായി പ്രവര്ത്തിക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്(Ref-http://en.wikipedia.org/wiki/Moongate_(book). ഏതുനിലയില് നോക്കിയാലും ഒരു ഹോക്സ് കൃതിയായി ഇതിനെ കാണാനാവില്ലെങ്കിലും ബ്രയന് ഒരു ന്യൂക്ളിയര് എഞ്ചിനിയറായാതു കൊണ്ടാവാം കെട്ടുകഥാവ്യവസായികള് ഇതും തങ്ങളുടെ വാദത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പുസ്തകമായി അവകാശപ്പെടാനുള്ള കാപട്യം കാണിച്ചതെന്ന് കരുതാം.
മാത്രമല്ല ഈ മലയാള പുസ്തകത്തിന്റെ പതിനേഴാം പേജില് 'സ്പേസ് ഷട്ടില് വിവാദവും'എഴുന്നെള്ളിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദശകങ്ങള്ക്ക് മുമ്പ് രണ്ടരലക്ഷം മൈല് സഞ്ചരിച്ച് ചന്ദ്രനില് പോയ മനുഷ്യരെന്തേ ഇപ്പോഴും 260 മൈല് ഉയരത്തില് മാത്രം പോകുന്ന സ്പേസ് ഷട്ടിലില് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നു എന്നതായിരുന്നു ആ ചോദ്യം. സ്പേസ് ഷട്ടില് ദുരന്തത്തില് 14 ജീവന് നഷ്ടപ്പെട്ടു. അപ്പോളോ 11-17 വരെ ആളപായമില്ല. സാങ്കേതികത്തികവ് വളരെ കുറഞ്ഞ അന്ന് ആളപായമില്ലെങ്കില് ഇന്നെന്തുകൊണ്ടുണ്ടായി? വിചിത്രമായ ചോദ്യം തന്നെ! പണ്ടേ പാണ്ടിലോറി ഓടിച്ചുനടന്നവന് പില്ക്കാലത്ത് ഓട്ടോറിക്ഷാ അപകടത്തില് മരിച്ചാല് വിശ്വസിക്കാനാവില്ല എന്ന വാദമാണിത്. നൂറ് കണക്കിന് പറക്കലുകള് നടത്തിയതിനിടയ്ക്കാണ് സ്പേസ് ഷട്ടിലുകളായ ചലഞ്ചറും കൊളംബിയയും അപകടതതില് പെട്ടത്. ഓരോന്നിലും ഏഴുപേരുണ്ടായിരുന്നതിനാല് 14 ജീവന് നഷ്ടപ്പെട്ടു. അപ്പോളോ ദൗത്യങ്ങളില് മൂന്നുപേര് വീതമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. അപ്പോളോ ദൗത്യം ശരിയായി നിര്വഹിച്ചതുകൊണ്ട് ആളപായമുണ്ടായില്ല, സ്പേസ് ഷട്ടിലുകളുടെ കാര്യത്തില് റണ്ടുതവണ ഗുരുതരമായ പിഴവുകളുണ്ടായിരുന്നു-അപകടമുണ്ടായി.
ലക്ഷക്കണക്കിന് മൈല് സഞ്ചരിക്കാനാവില്ലെന്ന വാദം തീര്ത്തും അര്ത്ഥശൂന്യമാണെന്ന് ചന്ദ്രനില് ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ലേസര് റിഫ്ളക്റ്ററുകള് സംശയലേശമന്യേ തെളിയിക്കുന്നുണ്ട്. നിരവധി പ്രോബുകളും അവിടെ പോയെന്ന് തട്ടിപ്പുവാദക്കാരും സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്. അപ്പോള് ദൂരം വിഷയമേയല്ല. ഹബിള്സ് ടെലസ്ക്കോപ്പും ഇന്റര് നാഷണല് സ്പേസ് സ്റ്റേഷനും ആവശ്യമായ സാധനസാമഗ്രകളുമായാണ് സ്പേസ്ഷട്ടിലുകള് ഏറെയും ബഹിരാകാശത്തേക്ക് പറന്നത്. അവയുടെ ലക്ഷ്യവുമതായിരുന്നു. അതിനപ്പുറമുള്ള കാര്യങ്ങള് സ്പേസ് ഷട്ടിലുകളുടെ കാര്യത്തില് ആരോപിക്കുന്നതില് കഥയില്ലെന്ന കാര്യം മുന് അധ്യായത്തില് വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
![]() |
Ralph Rene |
അപ്പോളോ ഹോക്സിന്റെ പടത്തലവനായി അറിയപ്പെടുന്ന റാല്ഫ് റെനെ ഒരു സവിശേഷ വ്യക്തിത്വമാണ്. അപ്പോളോ വിവാദത്തിലെ വഴിത്തിരിവെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഫോക്സ് ടി.വി പരിപാടിയില് അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അതിനുശേഷം സമാനമായ പല ടി.വി പരിപാടികളിലും തന്റെ തട്ടിപ്പുവാദം അവതരിപ്പിച്ച റെനെ പില്ക്കാലത്ത് 2008 ല് വേള്ഡ് ട്രേഡ് സെന്റര് ആക്രമണം അമേരിക്കയുടെ 'പണി'യാണെന്ന് വാദിച്ച് ഒരു കിടിലന് പുസ്തകം ('World Trade Center Lies and Fairytales') എഴുതി ഇസ്ളാമികതീവ്രവാദികളുടെ മനംകവരുകയുമുണ്ടായി. ഫോക്സ് ടി.വി പരിപാടിയില് റെനെ തന്നെ ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞനായിട്ടാണ് പരിചയപ്പെടുത്തിയത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രം കാണിച്ചപ്പോള് 'Author/Scientist'എന്ന് എഴുതിക്കാണിക്കുകയുമുണ്ടായി. പക്ഷെ താനൊരു ശാസ്ത്രജ്ഞനല്ലെന്നും 'സ്വയം' വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്ത് അറിവ് നേടിയ ആളാണെന്നും റെനെ പിന്നീട് സമ്മതിച്ചു. പുസ്തകങ്ങളൊക്കെ താന് 'സ്വയം' പ്രസിദ്ധികരിക്കുകയായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ഒട്ടുമിക്ക കാര്യങ്ങളും 'സ്വയം' ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന റെനെയെ സമാനമായ മറ്റൊരു ടി.വി. ഡോക്കുമെന്ററിയില് പരിപാടിയില് വെച്ച് ('The Truth Behind the Moon Landing')നാസാ ഗ്രന്ഥകാരനായ ജിം ഓ ബര്ഗ് ശക്തമായ ഭാഷയില് വിമര്ശിക്കുകയുണ്ടായി. റെനെയെപ്പോലുള്ള തട്ടിപ്പുവാദക്കാരെ 'സാംസ്ക്കാരിക തെമ്മാടികള്' (cultural vandals) എന്നാണ് ഓബര്ഗ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
അപ്പോളോ ഹോക്സ് ശരിയാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കാനായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ച മലയാളപുസ്തകത്തില് റാല്ഫ് റെനെയെ 'യുവ എഞ്ചിനീയര്' ആയിട്ടാണ് പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതെന്നും ഇവിടെ സ്മരണീയമാണ്(മനുഷ്യന് ചന്ദ്രനിലിറങ്ങിയിട്ടില്ല: അമേരിക്ക ലോകത്തെ വഞ്ചിച്ചതെങ്ങനെ?'-പേജ്-10). പരാമര്ശിക്കപ്പെട്ട ആളിന് വലിയ പ്രായമൊന്നുമില്ല( Just 71 years in 2004!) എന്നതിനാല് വിശേഷണത്തിന്റെ പകുതി ഭാഗം തെറ്റാണെന്ന് പറയാനാവില്ല! എങ്കിലും ഹോക്സ് കൃതികളുടെ 'ആധികാരികത' സംബന്ധിച്ച് ഒരു ധാരണയുണ്ടാക്കാന് ഇതും സഹായകരമാണെന്നതില് തര്ക്കമില്ല..
![]() |
David Percy |
(1)Dark Moon: Apollo and the Whistle-Blowers by Mary Bennett, David.S. percy(2001)
(2) The Moon Landing Hoax by
Charles T. Hawkins (Author)(Jan,2004)
(3)Dark Mission: The Secret History of National Aeronautics and Space Administration by Richard Hoagland, Mike Bara(2009)
(4)One Small Step?: The Great Moon Hoax and the Race to Dominate Earth from Space byGerhard Wisnewski(2007)
(5) The NASA Conspiracies: The Truth Behind the Moon Landings, Censored Photos , and The Face on Mars... by Nick Redfern(Dec, 2010)
(6) The Loony: A Novella of Epic Proportions [Fiction]
Christopher WunderLee(Jan, 2005)
(7)Conspiracy theories in American history: an encyclopedia, Volume 1 By Peter Knight(2003)
(8) The Moon Landing Hoax: The Eagle That Never Landed by Dr. Steven Thomas cultural vandals(June, 2010)
(9) How America Faked the Moon Landings' (CT Hawkins, 2011)
(10) Moon Landings: Did NASA Lie? by Philippe Lheureux (Nov,2003)
ഹോക്സാഹിത്യം അമേരിക്കയില് മാത്രം ഒതുങ്ങി നില്ക്കുന്ന ഒന്നല്ല. അശ്ളീലസാഹിത്യത്തിന് ലഭിക്കുന്ന അതേ അളവിലുള്ള ജനപ്രീതി അതിന് ചില വിഭാഗക്കാര്ക്കിടയിലെങ്കിലും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത്തരം പുസ്തകങ്ങള് വായിച്ചിട്ട് ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങള് പൂര്ണ്ണമായും വിവാദലഹരിയില് മുങ്ങിപ്പോയിട്ടുണ്ട്. അതിലേറെ ആള്ക്കാരെ സംശയാലുക്കളാക്കാനും അതിന് സാധിച്ചു. പുസ്തകങ്ങളെക്കാളുപരി ദൃശ്യമാധ്യമരംഗത്താണ് തട്ടിപ്പുവാദം കൂടുതല് തിളങ്ങിയത്. ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക കാര്യങ്ങളില് പൂര്ണ്ണമായും അജ്ഞരാണെങ്കില്പ്പോലും ഇത്തരം കോളിളക്കങ്ങളില് മുങ്ങിപൊങ്ങാന് താല്പര്യമില്ലാത്തവര് കാണുമോ?! ചാന്ദ്രവിവാദത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വീഡിയോ-ഡി.വി.ഡി.കള് ചൂടപ്പം പോലെയാണ് വിറ്റഴിയുന്നത്. നാസ നടത്തിയ ചാന്ദ്രയാത്രയുടെ വിശദാംശങ്ങള് വ്യക്തമാക്കുന്ന അസ്സല് വിഡിയോകള്ക്കൊപ്പം തന്നെ പുസ്തകശാലകളിലും ഇന്റര്നെറ്റ് സൈറ്റുകളിലും ഹോക്സ് പുസ്തകങ്ങളും വീഡിയോകളും സ്ഥാനംപിടിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്തും വിറ്റഴിക്കുക എന്ന തന്ത്രം പയറ്റുന്ന ബുക്ക് സ്റ്റാളുകാരും പ്രസാധകരും രണ്ടും മാറിമാറി വായിക്കാന് വായനക്കാരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് വിപണനതന്ത്രം രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്.
ബുസ് ഓള്ഡ്രിന്റെ പിറകെ നടന്ന് പ്രകോപ്പിക്കുകയും ചന്ദ്രനില് പോയിട്ടുണ്ടെന്ന് ബൈബിളില് തൊട്ട് സത്യംചെയ്യാന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്ത ബാര്ട്ട് സിബ്രല് (Bart Sibral) ആണ് വിവാദസംഘത്തിലെ മറ്റൊരു സൂപ്പര്താരം. അദ്ദേഹത്തിന്റേതു മാത്രമായി ഏഴ് ഡി.വി.ഡി കള് വില്പ്പനയ്ക്കുണ്ടെന്നറിയുക (http://www.moonmovie.com/moonmovie/). നാസയുടെ തന്നെ വിഡിയോ ക്ളിപ്പുകളും ചിത്രങ്ങളും മോര്ഫിംഗിനും ഫോട്ടോഷോപ്പിനും വിധേയമാക്കി തമാശ വീഡിയോകളും ഈ വകുപ്പില് തട്ടിക്കൂട്ടിയവരുണ്ട്. അത്തരം നിരവധി ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോകളും ഇന്റര്നെറ്റില് ലഭ്യമാണ്. ചാന്ദ്രയാത്രയെ പരിഹസിക്കുന്ന ചിത്രങ്ങള് പലതും ആഭാസകരവുമാണ്. നാസയേയും അമേരിക്കയേയും പരിഹസിക്കുന്ന വ്യാജറിപ്പോര്ട്ടുകളും കാര്ട്ടൂണുകളും ഇന്റര്നെറ്റില് സുലഭമാണ്. ഹോക്സുവിദ്ഗധരുടെ ആശയം പ്രചരിപ്പിക്കാനായി ടീഷര്ട്ടുകള്, ഗ്ളാസ്സുകള്, കപ്പുകള്, മെമന്റോകള് എന്നിവയും വിപണിയിലിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.
![]() |
The altercation betwixt Sibral and Aldrin |
2002 സെപ്റ്റംബര് 9 അപ്പോളോ ഹോക്സ് വാദികളുടെ ചെറിയ പെരുന്നാള് ദിവസമാണ്. അന്നാണ് ഹോക്സ് വീരനായ ബാര്ട്ട് സിബ്രല് അപ്പോളോ 11 ലെ സഞ്ചാരിയായ ബുസ്സ് ഓള്ഡ്രിനുമായി തെരുവില് വെച്ച് പരസ്യമായി ശണ്ഠ കൂടി ഇടി വാങ്ങിയത്. ഒരു ക്യാമറക്കാരനുമായി ഓള്ഡ്രിന്റെ പിറകെ കൂടിയ സിബ്രല് അദ്ദേഹത്തോട് ചാന്ദ്രയാത്രയെക്കുറിച്ച് പ്രകോപനപരമായി രീതിയില് ചോദ്യങ്ങള് ചോദിക്കാനാരംഭിച്ചു. തന്റെ കയ്യിലിരിക്കുന്ന ബൈബിള് നീട്ടി അതില് തൊട്ട് സത്യം ചെയ്യാനാണ് സിബ്രല് ആ മഹാസഞ്ചാരിയോടവശ്യപ്പെട്ടത്. ആദ്യം തമാശയായി കണ്ട് ഒഴിവാക്കിയ ഓള്ഡ്രിന്റെ പിറകെകൂടി പുലഭ്യം പറഞ്ഞു നീങ്ങിയ സിബ്രലില് നിന്ന് ഒഴിവാകാനായി ഓള്ഡ്രിന് പ്രഭാഷണഹോളില് നിന്നും പുറത്തിറങ്ങി റോഡിലേക്ക് നടന്നു. എന്നിട്ടും സിബ്രല് വിട്ടില്ല. തനിക്കിത് നല്ലൊരു വാര്ത്തയാകുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ക്യാമറാക്കാരനുമായി കരുതിക്കൂട്ടി വന്നതായിരുന്നു ആ മിടുക്കന്.
ഈ കശപിശയ്ക്ക് മുമ്പ് തന്നെ വ്യക്തിപരമായി തന്നെ അധിക്ഷേപിച്ചെന്ന് വാദിച്ച് ഓള്ഡ്രിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകനുമെതിരെ സിബ്രല് കേസു കൊടുത്തിരുന്നു. 'ബാര്ട് സിബ്രല്' എന്ന പേരു പറഞ്ഞശേഷം ആ കേസുകൊടുത്ത ആളാണ് താനെന്ന് സിബ്രല് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ബൈബിളില് തൊട്ട് സത്യം ചെയ്യാന് ഓള്ഡ്രിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. 'ചെയ്യാത്ത പണിക്കുള്ള പ്രതിഫലം വാങ്ങുന്ന വഞ്ചകനാണ് 'ഓള്ഡ്രിനെന്ന് സിബ്രല് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തുനോക്കി പറഞ്ഞു. പലതവണ ഫ്രോഡ് എന്നു വിളിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പൊതുവെ അല്പ്പം ശുണ്ഠിക്കാരനായ ഓള്ഡ്രിന് ഈ പുലഭ്യധാര കേട്ട് കലശലായ ദേഷ്യം വന്നു. കൂടെ നിന്ന വനിതയും പോലീസുകാരനും കഴയുന്നത്ര പിന്തിരിപ്പിക്കാന് ശ്രമിച്ചിട്ടും രണ്ടിലൊന്നറിയാതെ മാറില്ലെന്ന വാശിയുമായി സിബ്രല് ഓള്ഡ്രിനെ പിന്തുടര്ന്നു. ഗതികെട്ട് റോഡില്നിന്നും ആദ്യം നിന്ന ഹോളിലേക്ക് തിരികെ കയറിയ ഓള്ഡ്രിന്റെ മുന്നിലെത്തി വീണ്ടും സിബ്രല് ശകാരഭാഷണം തുടര്ന്നു. അവസാനം സിബ്രല് ലക്ഷ്യമിട്ടതു തന്നെ സംഭവിച്ചു. ''നിങ്ങള് ഒരു ഭീരുവാണ്, നിങ്ങള് നുണയാനാണ്''എന്നൊക്കെ മുന്നില് വന്ന് വിളിച്ചുപഞ്ഞപ്പോള് ഓള്ഡ്രിന് രോഷമടക്കാനായില്ല.. അദ്ദേഹം സിബ്രലിന്റെ മുഖമടച്ച് ഒരിടി പാസ്സാക്കി.
![]() |
Neil Armstrong |
![]() |
Apollo-11 team with President George W Bush |
ചന്ദ്രനില് പോയി തിരിച്ചുവന്ന ആംസ്ട്രോങിന്റേയും കൂട്ടരുടേയും മുഖത്ത് വലിയ 'തെളിച്ച'മുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും ചന്ദ്രനെ കീഴടക്കിയതിന്റെ അഭിമാനമോ ആഹ്ളാദമോ അവരില് കാണാനുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നുമാണ് ഒരു പ്രമുഖ ഹോക്സ് വാദം. ചാന്ദ്രയാത്രികര് സിനിമാതാരങ്ങളെപ്പോലെ ചിരിതൂകാഞ്ഞത് ഒരു കുറവായി കാണുന്നതിലെ യുക്തിയൊന്നാലോചിച്ചു നോക്കൂ. മറ്റൊരു ലോകം കണ്ട മനുഷ്യരാണവര്! പ്രശസ്തിയുടെ വെള്ളിവെളിച്ചത്തില് അവര് കൊച്ചുകുട്ടികളെപ്പോലെ അര്മാദിക്കണമെന്ന പിടിവാശി തട്ടിപ്പുവാദക്കാര്ക്ക് ഉണ്ടാകാമെങ്കിലും അവര്ക്കങ്ങനെ തോന്നിക്കൊള്ളണമെന്നില്ലല്ലോ. ചാന്ദ്രയാത്രയ്ക്ക് ശേഷം ഓസ്ട്രേലിയയും യൂറോപ്പുമടങ്ങുന്ന നിരവധി സ്ഥലങ്ങള് ഈ മൂന്നു സഞ്ചാരികളും ഒരുമിച്ച് സന്ദര്ശിക്കുകയും അനുമോദനങ്ങള് ഏറ്റുവാങ്ങുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. മിക്കയിടങ്ങളിലും മാധ്യമപ്രവര്ത്തകരുമായി സന്തോഷപ്രദമായി സമയം ചെലവഴിക്കുകയും ചെയ്യുകയും വിവിധ പൊതുപരിപാടികളില് പങ്കെടുക്കുകയുമുണ്ടായി.
![]() |
With Obama in July, 2009 |
ഇടക്കാലത്ത് കുത്തഴിഞ്ഞ ജീവിതം നയിച്ചുവെങ്കിലും ഓള്ഡ്രിന് വീണ്ടും പഴയ നിലയിലേക്ക് തിരിച്ചുവരുകയുണ്ടായി. ഇടയ്ക്കൊക്കെ മുറിഞ്ഞെങ്കിലും ആദ്യത്തെ മൂന്നു ചാന്ദ്രയാത്രികരും ഇന്നും നല്ല സൗഹൃദം നിലനിര്ത്തിപോരന്നവരാണ്. ബാര്ട് സിബ്രലിനെ ഇടിച്ചത് ഓള്ഡ്രിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ സവിശേഷതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യമായി കണ്ടാല്മതി. ഹോക്സ് വീരന്മാരോട് തനിക്ക് വലിയ ബഹുമാനമൊന്നുമില്ലെന്ന് തുറന്നടിച്ച വ്യക്തിയാണ് ഓള്ഡ്രിന്. അവരുമായി സംസാരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് വെറുതെ സമയം മെനക്കെടുത്താം അത്രതന്നെ:
''ഇത്തരം ചിന്തകളുമായി നടക്കുന്നവരോട് സംവാദത്തില് ഏര്പ്പെടാന് എനിക്ക് വലിയ താല്പര്യമൊന്നുമില്ല. അവരുടെ ഉത്സാഹം കുറേക്കൂടി വര്ദ്ധിപ്പിക്കാമെന്നല്ലാതെ അതുകൊണ്ട് അവരവരുടെ നിലപാടില് നിന്ന് തെല്ലും വ്യതിചലിക്കുമെന്ന് കരുതാനാവില്ല'' എന്നദ്ദേഹം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്:
'Well it’s a waste of my time. I don’t have much respect for the people who entertain that thinking and generally I am not interested in engaging in any discourse with them. All that does is encourage them and it’s not going to change their thinking at all.''
ശിശുസഹജമായ ഒരു നിഷ്കളങ്കഭാവവും മിതഭാഷണശീലവും ആംസ്ട്രോങിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. അമിതാവേശം ഒരിക്കലും ദൃശ്യമായിരുന്നില്ല, ചന്ദ്രനില് പോകുന്നതിന് മുമ്പും ശേഷവും. അതേസമയം അദ്ദേഹം എല്ലാത്തരം പൊതുസമ്പര്ക്കത്തില് നിന്നും വിട്ടുനിന്നെന്ന് വാദിക്കുന്നത് കളവാണ്. തിരികെയെത്തി മൂന്നാഴ്ചകള് കഴിഞ്ഞ് 1969 ഓഗസ്റ്റ് 12 ന് ഹൂസ്റ്റണിലെ നാസ ആസ്ഥാനത്ത് നടത്തിയ മണിക്കൂറുകള് നീണ്ട സ്ളൈഡ് ഷോയിലും ചോദ്യത്തരവേളയിലും മൂന്നു അപ്പോളോ സഞ്ചാരികളും പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി. മാധ്യമപ്രവര്ത്തകരുള്പ്പെടയുള്ള സദസ്സിന്റെ നിരവധി ചോദ്യങ്ങള്ക്ക് അവരപ്പോള് മറുപടി പറയുകയും സ്ളൈഡുകള് മുഖേന കാര്യങ്ങള് വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. The Man On the Moon(1994))എന്ന സുപ്രസിദ്ധ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ദൈര്ഘ്യമേറിയ ഒരഭിമുഖം ആംസട്രോങ് ആന്ഡ്രു ചെയ്കിന് (Andrew Chaikin)അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അപ്പോളോ-11 ന്റെ ഇരുപത്തിയഞ്ചാം വാര്ഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച് 1994 ജൂലൈ 20 ന് ല് വൈറ്റ് ഹൈസില് വെച്ച് പ്രസിഡന്റ് ക്ളിന്റണും വൈസ്പ്രസിഡന്റ് അല് ഗോറും അപ്പോളോ യാത്രികര്ക്ക് നല്കിയ സ്വീകരണത്തോടനുബന്ധിച്ച് ആംസ്ട്രോങ് നടത്തിയ പ്രഭാഷണത്തിലെ ഒരു വാചകം ഹോക്സ് വീരന്മാരുടെ ഇഷ്ട ആയുധമാണെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചല്ലോ. ''കണ്ടുപിടിക്കാത്ത മഹത്തായ ആശയങ്ങളുണ്ട്. സത്യത്തിന്റെ സുരക്ഷിതമൂടികളിലൊന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നവര്ക്ക് വഴിത്തിരിവവുണ്ടാക്കാനാവും''('There are great ideas undiscovered, breakthroughs available to those who can remove one of the truth's protective layers')എന്ന വാചകമാണിത്. ഈ വീഡിയോ മുഴുവന് കാണുന്നവര്ക്കറിയാം സന്ദര്ഭത്തില് നിന്നും ഇഴപിരിച്ച് ഒറ്റ വാക്യമായി കാണിക്കുമ്പോള് മാത്രമാണ് ഈ 'ചെറിപിക്കിംഗ് '('Cherry picking')ദുരൂഹമായി തോന്നുന്നത്. For Video click here: (http://www.youtube.com/watch?v=UeQriZqkKIk)
തട്ടിപ്പുവാദവുമായി പുലബന്ധം പോലുമില്ലാത്ത ഈ വാചകം വൈറ്റ് ഹൈസില് വെച്ചാണ് ആംസ്ട്രോങ് പറഞ്ഞത്. ''ഇന്ന് നമുക്ക് കുറേ വിദ്യാര്ത്ഥികളാണ് സദസ്സിലുള്ളത്. അതാകട്ടെ അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രതിഭകളും. ഞാന് നിങ്ങളോട് പറയട്ടെ, ഞങ്ങള് പൂര്ത്തിയാക്കിയത് കേവലം ഒരു തുടക്കം മാത്രമാകുന്നു. ചെയ്യാന് ഇനിയുമേറെയുണ്ട് . ഞങ്ങളതൊക്കെ നിങ്ങള്ക്ക് വിട്ടുതരുന്നു. കണ്ടുപിടിക്കാത്ത മഹത്തായ ആശയങ്ങള് ബാക്കിയുണ്ട്. സത്യത്തിന്റെ സുരക്ഷിതമൂടികളിലൊന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നവര്ക്ക് വഴിത്തിരിവുണ്ടാക്കാനാവും. വിശ്വസിക്കാന് കഴിയുന്നതിനും അപ്പുറമുള്ള പല സ്ഥങ്ങളിലും ഇനിയും പോകാനുണ്ട്.'' എന്നായിരുന്നു പ്രസംഗത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് ആംസ്ട്രോങ് പറഞ്ഞത്. തങ്ങള്ക്ക് വേണ്ടത് മാത്രം ചുരണ്ടിയെടുത്ത് വളച്ചൊടിക്കുക എന്നത് ഹോക്സ് വീരന്മാര് ലോകമെമ്പാടും അനുവര്ത്തിക്കുന്ന നടപടിയാണല്ലോ. ചെറിപിക്കിംഗ് ഇല്ലെങ്കില് പിന്നെ എന്തു ഹോക്സ്!! ചാന്ദ്രയാത്രയുടെ നാല്പ്പതാം വാര്ഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച് 2009 ല് ഇപ്പോഴത്തെ പ്രസിഡന്റായ ബരാക് ഒബാമ നല്കിയ വരുന്നിലും ആസ്ട്രോങ് കൊളിന്സിനും ഓള്ഡ്രിനുമൊപ്പെം പങ്കിടുത്തിട്ടുണ്ട്.
2001 സെപ്റ്റബറില് സ്റ്റീഫന് ആംബ്രോസിനും ഡഗ്ളസ് ബ്രിന്ക്ളിക്കും(Stephen Ambrose and Douglas Brinkley)സവിശേഷമായ ഒരഭിമുഖവും അദ്ദേഹം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2003 ല് അയര്ലന്ഡിന്റെ തലസ്ഥാനമായ ഡബ്ളിനിലെ നാഷണല് കണ്സേര്ട്ട് ഹോളില് (National Concert Hall, Dublin)ആയിരംപേര് നിറഞ്ഞ ഒരു സദസ്സിന് മുമ്പാകെയുള്ള പൊതുഅഭിമുഖം ഉല്ലാസവാനായാണ് അദ്ദേഹം നിര്വഹിച്ചത്. 2003 ലെ Contennial Fight Celebrations മായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡേട്ടണില് (Dayton, Ohio)നടന്ന പൊതു ചടങ്ങിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി. വളരെ കുറച്ച് പൊതുചടങ്ങുകളിലേ ആംസ്ട്രോങ് പങ്കെടുത്തിട്ടുള്ളു എന്നത് ശരിതന്നെ. പക്ഷെ അദ്ദേഹം എന്നും അങ്ങനെയായിരുന്നു. അതിനിടെ വിവാഹമോചനവും പുനര്വിവാഹവും നടന്നുവെന്നതും മറക്കണ്ട. 1971-79 കലാഘട്ടത്തില് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് സിന്സിനാറ്റിയില് (University of Cincinnati) ഏറോ സ്പേസ് പ്രൊഫസറായി ജോലി നോക്കിയിരുന്ന ആംസ്ട്രോങ് ചാന്ദ്രയാത്രാ തട്ടിപ്പിന്റെ കുറ്റബോധമൊളിക്കാന് ബദ്ധപ്പെട്ട് സന്യാസജീവിതം നയിക്കുകയായിരുന്നു എന്നു വാദിച്ചാല് സന്യാസിമാര് കേസു കൊടുക്കാനിടയുണ്ട്, എന്തെന്നാല് സന്യാസിമാര് ചന്ദ്രിനിലിറങ്ങാറില്ലല്ലോ!!***
(തുടരും)